Modern Çağın Kaosunda Ruhsal Pusula: Mindfulness Ve Bilinçli Farkındalık Rehberi

 

Modern çağda karşılaştığımız insan paradoksu: "Teknolojiyle her şeye ulaşıyoruz ama 'anda' kalmaya ulaşamıyoruz"dur. Bu durum, 21.yy karşılaştığımız en realistik paradoks olarak karşımıza çıkıyor. Sabah uyandıktan gece yatana kadar ki bütün zaman zarfında bedenen orada olup zihnen başka bir yerde olduğumuz; geçmişte pişmanlıklarımızla veya gelecekte kaygılarımızla zihnimizi meşgul ettiğimiz bir gerçektir. Yaşantımızın bir eksikliği olarak ortaya çıkan bu durum; çağımızda "Mindfulness" dediğimiz kavramı yani farkındalığın hayatımızda önemli bir rol üstlenmesine yol açtı diyebiliriz. Mindfulness'ın bu açıdan aslında bir "trend" değil bir ihtiyaç olduğu inancındayım. John Kabat-Zinn'in ifadesine göre ise; "şimdiki ana, özel bir amaçla, yargısızca dikkat etmek"tir. 

Zihin düşünce üretmeyi bırakmaz sürekli çalışabilir tıpkı kalbimizim sürekli kan pompalamaya devam etmesi gibi. Mindfulness'ı bir takım bilinç egzersizleri ile yaşamamızdan olsa gerek bir uzak doğu felsefesi olan meditasyon ile karıştırabiliyoruz. Halbuki, Mindfullness'ın dini bir ritüelden ziyade beynin farkındalık ile daha dikkatli çalışması ve odaklanmasıyla ilgili bir durum olup; bir takım düşünce egzersizleri yapılmasını ve bir yaşam tarzı olarak benimsenmesini öngören bilinçaltına karşı bilinçüstünü, bilinçli yaşamayı savunan meditasyondan farklı bir kavram olduğudur. 

Beynin değişen yapısı ve öğrenme yetisi sebebiyle farkındalık pratiğini yapmanız halinde beynin korku merkezi (amigdala) ve mantıklı karar verme merkezi (prefrontal korteks) üzerinde Mindfulness'ın azımsanmayacak kadar olumlu etkilerinin söz konusu olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca farkındalık yani mindfulness dediğimiz bilinçli yaşamın stres hormonları üzerinde olumlu sonuçları söz konusu olduğu görülmüştür, özellikle kortizol seviyesinin düşmesini sağladığı ve bağışıklık sistemi ile ilişkili olduğu olduğu tespit edilmiştir. 

Dolayısıyla, neden şimdi 21.yy'da Mindfulness'ı önemsiyoruz sorusunu yanıtlayacak olursak şu 5 temel unsura değinmemiz gerekir:

1. Stres ve Kaygı Yönetimi: Mindfulness ile insandaki kaygı ve stresin ana sebeplerinden biri olarak görülebilen belirsizlikle başa çıkabilmek mümkündür.

2. Odaklanma ve Verimlilik: Mindfulness'ın hayatımızdaki önemini arttıran ikinci temel unsur ise odaklanma ve verimlilik konusunda bize yardımcı olmasıdır. Çoklu görev (multitasking) illüzyonundan kurtarması ve tek bir işe tam konsantre olamamızı sağlayabilmesidir.

3. Duygusal Dayanıklılık (Resilience): Bilinçli yaşamayı ve farkındalığı ön gören Mindfulness'ın bize sağladığı üçüncü fayda, temel unsur ise zorlaıyıcı duyguları bastırmak yerine onları birer misafir gibi ağırlayabilmektir.

4. İlişkilerde Derinleme: Mindfulness (Farkındalık), bir bakıma karşınızdakini gerçekten dinleme sanatı olup güçlü insan ilişkileri kurmamızı sağlamada güçlü işleyen duygusal bir mekanizma veya o mekanizmayı çalıştıran hepimizin kullanma ihtiyaç duyduğumuz duygusal bir "tool"dur. 

5. Öz-Şefkat: Farkındalık ile yalnızca başkalarına olan bakış açınız değişmez aynı zamanda kendimize olan bakış açımızda değişir. Örneğin; en yakın arkadaşımıza gösterdiğimiz nezaketi kendimizden esirgememeye başlar kendimize karşı nazik davranırız.

Mindfulness'ın hayatımıza kattıkları yalnızca duygusal anlamda olmayıp, finansal özgürlük yolculuğunda da bilinçsizce yaptığımız tüketimimizin (impulse buying) önüne geçmesi açısından da önemlidir. Unutulmamalı ki, parayı yönetmenin gerçeği "yeterli" kavramının farkındalığı ile ilgilidir. Bir şeyleri yeterli görmediğiniz takdirde harcama isteğinizi kontrol edemez ve cüzdanınızdaki sızıntıların önüne geçemezsiniz.

Bir anlamda "Farkındalık" dediğimiz Mindfulness'ın günlük hayatımızdaki etkileri neler olabilir konusuna değinecek olursak; bu etkilere en güzel örnek belkide yemek yeme alışkanlığımızdaki etkisidir. İlk lokmanın kokusu, dokusunu ve tadını alabilmek sizin yemek yeme alışkanlığınızı baştan sona değiştirebilir.

Günlük hayatımızda insanlarla konuşurken Mindfulness ile aktif dinlemeyi öğrenmeye ve önce cevap vermek için değil karşımızdakini anlamak için dinlemeye önem veririz. Bu da insan ilişkilerinde doğru iletişim kurmamızı sağlar.

Stresli olduğumuz zamanlarda bile bir Mindfulness tekniği olan 3 derin nefese odaklanma tekniği ile stresimizi yönetme konusunda kendimize zaman tanırız. Ayrıca, bekleme sürecinde olduğumuz zamanlarda trafikte veya bir kuyrukta; beklediğimiz zamanları değerlendirmeyi anlamlandırmayı hatta fırsata çevirmeyi öğreniriz; bedenimize, düşüncelerimize ve yapmak istediklerimize odaklanarak zamanımızı içinde bulunduğumuz mekandan ayrıca soyutlayabiliriz.

Başımızda sorunlarımız olduğunda ise dış dünyada yaşadığımız fırtınalara karşı Mindfullness ile sağladığımız dengeli iç dünyamızda içimizdeki o sakin ve huzurlu limanda var olabilmeye devam ederiz.

Dolayısıyla, aslında kişisel gelişimin temelinde yatan ve kişisel gelişimin ilk basamağı olan farkındalık yani "Mindfulness"ın hayatımızdaki yeri azımsanmayacak kadar çoktur. Mindfulness bir sonuç değil kendimizle var ettiğimiz bir yaşam tarzı, bir süreç ve bir yolculuktur. Bugün sadece 5 dakika sessiz kalıp düşünmeyi seçin ve Mindfulness'ın kendi yaşamınızı nasıl olumlu etkileyebileceğini hayal edin! 

Şimdi bu yolculuğa çıkmaya kendi kişisel gelişiminizi başlatmaya var mısınız? Yorumlarda buluşalım!

Suzan Güzel